Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Orawce
Kościół w Orawce zachwyca spokojem. Stoi w otoczeniu starych drzew. Został wzniesiony z drewna modrzewiowego w latach 1651-1657. Zwartą bryłę kościoła urozmaicają zbudowana na planie kwadratu słupowa wieża o zwężających się ku górze ścianach i zakończona hełmem z wieżyczkami oraz na głównej części wieżyczka na sygnaturkę – najmniejszy z dzwonów. Do kościoła została dobudowana w 1728 roku w formie przedłużenia budynku murowana kaplica Matki Bożej Bolesnej z przylegającą do niej dodatkową zakrystią – tzw. skarbczykiem. Cały obiekt wraz z wieżą pokrywa wspólny jednokalenicowy dach kryty gontem.
Do kościoła prowadzą dwa wejścia – główne pod wieżą oraz boczne prowadzące od strony południowej. Wnętrze zaskakuje bogactwem polichromii czyli barwnym malunkom na w tym przypadku drewnianych ścianach, sufitach, czy chórze, ławkach, konfesjonałach. Przedstawiają one m.in. niezwykły cykl poświęcony życiu patrona kościoła, św. Jana Chrzciciela, a także poczet 55. świętych, błogosławionych i sług bożych, wizerunki aniołów oraz sceny ilustrujące dziesięć przykazań. Te ostatnie zasługują na szczególną uwagę – powstały w XVIII wieku, a ich inspiracją były stroje i tradycje górali orawskich. Polichromia ta należy do typu tzw. Biblii ubogich, czyli ilustrowanego „wyciągu” z Pisma Świętego przedstawiającego w przystępny sposób wybrane wydarzenia biblijne. W centralnej części ołtarza przyciąga wzrok kamienna piéta czyli postać Matki Bożej trzymającej na kolanach ciało Jezusa Chrystusa. Pozostałe fragmenty zdobią figury świętych i obrazy. W jednym z bocznych ołtarzy umieszczono gotycką drewnianą figurę Jezusa Frasobliwego, którego głowę wieńczy naturalna peruka oraz korona cierniowa.
Unikalny element wyposażenia świątyni stanowią cztery zasłony zwane oponami. Są to malowane tkaniny, które od piątej niedzieli Wielkiego Postu do Wielkiej Środy przysłaniały ołtarze.
Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela został uznany za pomnik historii w dniu 8 kwietnia 2021 r., kiedy zostało podpisane rozporządzenie przez prezydenta Andrzeja Dudę. Tytuł ten został nadany ze względu na wartości historyczne, artystyczne i naukowe najstarszego katolickiego i jedynego dziś drewnianego kościoła polskiej części Górnej Orawy, który dzięki wyjątkowej klasie artystycznej i autentyzmowi architektury, wystrojowi i wyposażeniu wnętrza stanowi najcenniejszy dokument dziejów i kultury materialnej tego regionu Polski. W czasie, gdy region ten znajdował się poza granicami naszego kraju, odegrał znaczącą rolę w podtrzymywaniu tożsamości narodowej i religijnej polskich osadników i ich potomków. Kościół stanowi perełkę Szlaku Architektury Drewnianej. Został również zgłoszony do wpisania na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.
